De schatkamer en de logica van het mainframedenken

24-01-2008 — In de kelder van het Stadsarchief Amsterdam in gebouw “De Bazel” aan de Vijzelstraat bevindt zich een opmerkelijke zaalruimte.

Glasmozaïek op de vloeren en prachtige, met geometrische ster- en bloempatronen beschilderde wanden en plafonds. Met recht een schatkamer, waarin de waardevolste en meest bijzondere stukken van het archief te zien zijn. Toen het gebouw nog in gebruik was als hoofdkantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (later Algemene Bank Nederland, weer later ABN AMRO), was hier de safedeposit van de bank, waar klanten kluisjes konden huren. Na verloop van jaren werd de zaal in gebruik genomen als technische ruimte van de bank. De muren en plafonds werden eenvoudigweg witgekalkt, scheidingswanden aangebracht en de ornamentele lichtarmaturen vervangen door praktische tl-buizen. Bij de restauratie van het gebouw, die in 2007 gereedkwam, is de schatkamer in volle luister hersteld. Zie voor meer beelden en informatie: www.stadsarchief.amsterdam.nl.

Wat bezielde de toenmalige bankdirectie om deze prachtige ruimte zo te onttakelen? Dat vroeg ik me af tijdens mijn bezoek aan de schatkamer. Natuurlijk, men zocht naar een ruimte die groot genoeg was voor het mainframe van de eerste computer. En de klimaatbeheersing was gebaat bij hagelwitte wanden en een spierwit plafond. Logisch toch? Op het eerste gezicht misschien wel. Maar bij nadere beschouwing getuigt de ingreep van een opvallend gebrek aan waardebesef, opmerkelijk overigens voor een bankdirectie! Het besluit was gericht op voordeel op korte termijn, zonder de ingrijpende, niet beoogde effecten te kunnen (of te willen) overzien.

In hoeveel directiekamers worden op dit moment eigenlijk besluiten genomen die lijken op dat van de toenmalige bankdirectie? En hoeveel schatkamers van organisaties worden witgekalkt, heringedeeld en voorzien van kille tl-verlichting?

Het voorbeeld van de Amsterdamse schatkamer zette me aan het denken over de manier waarop directies en managers vaak omgaan met de waardevolste schat van de organisatie: hun medewerkers. Hoeveel reorganisaties en fusies worden ingezet volgens de logica van het mainframedenken? Waarbij de structuur alles bepaalt en de uitbundigheid, diversiteit en kleur van de medewerkers keurig worden gladgestreken? Om later tot de ontdekking te komen dat dit niet werkt en dat een ingrijpende restauratie nodig is?

Het kan ook anders! Als beslissers zich bewust zijn van het voorrecht dat hun organisatie beschikt over een schat van grote waarde en ze het mainframe- of tunneldenken weten te weerstaan. Dat vraagt om reflectie op het eigen denken en handelen en om een hartelijke uitnodiging aan medewerkers om mee te denken over en vooral mee te doen aan de ontwikkeling van de organisatie.

Hoe doorbreekt u het mainframedenken in uw organisatie? Reageer.